Baarle-Nassau op tweede plek financieel gezonde gemeente, Alphen-Chaam scoort wat minder goed

Van financieel meest gezonde gemeenten met minder dan 25.000 inwoners, staat Baarle-Nassau op plaats 2 van 129 en kreeg als rapportcijfer een 10. Alphen-Chaam staat op plaats 104 en kreeg een 8 als rapportcijfer. Dat blijkt uit een rapport van BDO Accountants en Adviseurs: de ‘BDO-Benchmark Nederlandse gemeenten 2020’.

In de benchmark is onderzoek gedaan naar hoe het gesteld is met de financiële positie van de Nederlandse gemeenten. De onderzoekers hebben bij de financiële analyses van de gemeenten onder meer gekeken naar de jaarrekeningen 2018, naar de begrotingen 2020 en naar analyses van het weerstandsvermogen die de gemeenten voor de begroting 2020 hebben opgesteld. Maar ook naar het geld dat een gemeente in kas heeft om risico’s op te vangen.

Een belangrijke graadmeter naar de financiële gezondheid van een gemeente in het onderzoek, is de solvabiliteit van de gemeente. Dit is de mate waarin een gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteit wordt berekend op basis van het eigen vermogen en de totale bezittingen van de gemeente. Hoe hoger de solvabiliteit, des te groter de buffer die gemeenten hebben om tegenvallers op te vangen. De solvabiliteit van Baarle-Nassau is 76% en dat is erg hoog. Die van de gemeente Alphen-Chaam staat op 28%.

De netto schuldquote van Baarle-Nassau staat zelfs op -9,0%. Voor Alphen-Chaam bedraagt deze 67%, tegenover het landelijke gemiddelde voor kleine gemeenten van 37,1%. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en het geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken.

De financiële stabiliteit van Nederlandse gemeenten staat onder druk. Met name de invoering van het sociaal domein zet de begroting onder spanning en lijkt er een direct gevolg van. De gemiddelde solvabiliteit van Nederlandse gemeenten daalde de afgelopen jaren fors: van bijna 42% in 2009 tot circa 35% in 2018. De prognose is dat de solvabiliteit van gemeenten vanaf 2020 verder daalt naar nog geen 25% in 2023.

Daar komen dan ook nog de opgaven bij rondom de energietransitie, de woningmarkt en sinds kort de coronacrisis. Dit terwijl gemeenten ook zonder deze crisis al te maken hadden met toenemende tekorten en voor forse uitdagingen en opgaven stonden. Denk aan de woningbouwopgave, de informatiesamenleving, de energietransitie en de inclusieve samenleving. Om deze rollen goed te kunnen oppakken, is financiële bewegingsruimte een minimale voorwaarde. Daar lijkt nu onvoldoende sprake van – onder de oppervlakte lijkt er sprake van een ‘financiële veenbrand’. Aldus de onderzoekers.

Er zal een groot beroep worden gedaan op de weerbaarheid en wendbaarheid van gemeenten en hun bedrijfsvoering. De grote vraag is in hoeverre het Rijk bijspringt en gemeenten helpt om ook deze klappen op te vangen.

Bron: BDO Accountants en Adviseurs