Alphen-Chaam herdenkt

Vandaag 5 mei vieren we de vrijheid. Maandag 4 mei stonden we stil bij alle Nederlandse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van conflicten en vredesmissies nadien.

Vanmorgen werd op het Raadhuisplein in Chaam de bevrijdingsvlam ontstoken door Adrie van Dongen van de Loopgroep Chaam, in het bijzijn van burgemeester Joerie Minses. Voorgaande jaren gingen lopers van de loopgroep het bevrijdingsvuur in Wageningen ophalen. Dit jaar is de vlam “digitaal” via de gemeente aan de loopgroep overgedragen.

Later op de dag hebben Pien Storm van Leeuwen en burgemeester Joerie Minses een poosplaats op landgoed Anneville onthuld. De poosplaats is een bankje met daarop een tekst die herinnert aan het verblijf van Koningin Wilhelmina op Anneville in 1945, nu 75 jaar geleden. Deze poosplaats is de 101ste poosplaats van de Chaamse kunstenares.

Maandagmorgen 4 mei legden burgemeester Joerie Minses en de heer Guust van der Steen beiden een krans bij het oorlogsmonument op een verder leeg en stil Raadhuisplein in Chaam. De burgemeester hield ook een toespraak en Peter Oomen blies het Signaal Taptoe. De toespraak van de burgemeester is hieronder te lezen.

Beste inwoners van Alphen-Chaam, lieve mensen,

Het is leeg in Alphen-Chaam. De afgelopen weken was het leger dan normaal. Het was leger in onze straten, op onze wegen en pleinen. Het was leeg in onze cafés en op onze terrassen. Het was leeg in onze clubhuizen en op onze sportvelden. Leeg op onze campings en vakantieparken. Het was leeg in onze scholen en op onze speelplaatsen. En ook dit Raadhuisplein is leeg. Het is leger dan normaal. Het is een leegte die we niet kennen. Een ongekende leegte.

Het is stil in Alphen-Chaam. De afgelopen weken was het stiller dan normaal. Het was stiller in onze straten, op onze wegen en pleinen. Het was stil in onze cafés en op onze terrassen. Het was stil in onze clubhuizen en op onze sportvelden. Stil op onze campings en vakantieparken. Het was stil in onze scholen en op onze speelplaatsen. Het is stiller dan normaal. Het is een stilte die we niet willen. Een ongewilde stilte.

In de leegte en de stilte van het nu herdenken we de slachtoffers van toen. Vanavond zijn we twee minuten stil. In heel Nederland. Nog stiller dan de laatste weken. We zijn twee minuten stil, omdat we dat zo willen. Een gewilde stilte om onze doden te herdenken.

We zijn stil voor de mensen die hun leven hebben gegeven. We herdenken alle burgers en militairen die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties of vredesoperaties. We staan stil bij de offers die zijn gebracht. De offers die zijn gebracht voor onze vrijheid. Voor 75 jaar vrijheid. Want Nederland is 75 jaar vrij. 75 jaar geleden verblijft Hare Majesteit Koningin Wilhelmina op het grondgebied van wat nu onze gemeente AlphenChaam is. Landgoed Anneville is voor zes weken haar eerste thuis op vaderlandse bodem. Hier hoort ze dat de bezetter zich onvoorwaardelijk heeft overgegeven en dat Nederland eindelijk vrij is. We hadden het verblijf van Hare Majesteit in juni feestelijk willen herdenken. Helaas kan dat door de omstandigheden niet doorgaan. En ook deze dodenherdenking verloopt anders dan we zouden willen. Normaal zouden we hier op het Raadhuisplein met velen zijn samengekomen om verhalen en gedachten met elkaar te delen. En ons respect en onze eerbied te betuigen aan de slachtoffers. Ook al kunnen we dit jaar niet samenzijn, toch voelen we ons verbonden. Verbonden met elkaar. Verbonden met de verhalen van toen die doorwerken in het nu.

We herdenken onze slachtoffers namelijk niet alleen in de stilte van dit moment, niet alleen in onze gedachten, maar ook en juist in die verhalen. Verhalen die we levend houden door ze met elkaar te delen. Zoals we dat deden bij de herdenking van de bevrijding van onze dorpen eind vorig jaar. Met de 80e Alphense dodenherdenking, de herdenking van de evacuatie van Alphen naar Turnhout, de herbeleving van Schijnvliegveld De Kiek, het bevrijdingsconcert en de bevrijdingskrant.

Naast de verhalen zijn er ook de plekken die ons herinneren aan de offers die zijn gebracht. De fusilladeplaats in Alphen, het monumentje in de Legstraat in Chaam, kamp Bisam in Strijbeek, het Poolse monument en de oorlogsgraven in Alphen, het monument hier op het Raadhuisplein in Chaam.

Ook nu we als samenleving op de proef worden gesteld door de coronapandemie mogen de verhalen en de lessen van de Tweede Wereldoorlog niet verstommen. Ze hebben niets aan betekenis verloren, maar juist aan kracht gewonnen. 75 jaar geleden werd Nederland bevrijd. Na vijf zware jaren volgde een periode van opluchting, feest en liefde. Maar de echo van de vijf zware jaren ellende van onze ouders, grootouders en overgrootouders horen we nog steeds. Laat de Tweede Wereldoorlog ons moreel kompas blijven. Juist in moeilijke tijden als deze. En juist daarom is het belangrijk dat we die verhalen blijven herhalen.

Dichter Leo Vroman zegt het in de laatste regels van zijn gedicht ”Vrede” zo:

Kom vanavond met verhalen

hoe de oorlog is verdwenen,

en herhaal ze honderd malen:

alle malen zal ik wenen.

We leven in een werkelijkheid die we nog geen twee maanden geleden voor onmogelijkheid hadden gehouden. Een werkelijkheid die veel van ons vraagt. Een werkelijkheid die een grote extra inspanning vraagt van mensen die onder deze moeilijke omstandigheden de samenleving draaiende houden. Een werkelijkheid die een inspanning vraagt van ons allemaal. Een realiteit die vooral van ons vraagt, meer nog dan normaal, zoveel mogelijk rekening te houden met elkaar. In het bijzonder met de ouderen en de kwetsbaren in onze gemeenschappen. We leven mee met de mensen die persoonlijk getroffen zijn door het virus. Die ziek zijn of een dierbare hebben verloren. Ik wens hen heel veel kracht en sterkte toe.

Het is niet alleen een tijd die veel van ons vraagt. Maar ook een tijd die veel vragen oproept. Grote en kleine vragen. Vragen waar we niet altijd meteen een antwoord op hebben. Omdat de situatie volstrekt nieuw en uitzonderlijk is voor iedereen en vaak ook ongewis en onzeker. Ik heb respect en waardering voor de manier waarop u als inwoner van Alphen-Chaam omgaat met de situatie waarmee we ons geconfronteerd zien. Met elkaar lukt het ons antwoorden te vinden op de vragen van deze tijd. Er zijn mooie initiatieven die het leed verzachten en de situatie draaglijker maken. Initiatieven waardoor we ook op afstand elkaars nabijheid voelen. Ik hoop dat de zoektocht naar het nieuwe normaal ook zicht geeft op een nieuwe moraal. Een samenleving waarin wij-denken veel meer de norm zal zijn dan voorheen. Minder ik-denkers en meer wij-denkers. Samen met u kijk ik in een hoopvol verlangen én vertrouwen uit naar die tijd. Hoopvol want hoop is een lichtje in ons hart dat vandaag moed geeft en morgen kracht.

Met hele kleine stapjes ontstaat er gelukkig wat meer ruimte om ons dagelijks leven invulling te geven. Maar mijn gevoel zegt mij ook dat we nog veel geduld moeten hebben. Het zal langzaam gaan. Langzaam maar zeker. Maar langzamer dan we zouden willen. En daarom zeg ik tegen u allen tot slot: Hou moed, hou rekening met elkaar en hou vol. Ook deze crisis komen we te boven. En blijf vooral gezond!

Zorg goed voor uzelf en voor elkaar.

Joeri Minses

Burgemeester Alphen-Chaam

Bron: Gemeente Alphen-Chaam